محمد الريشهري

67

دانشنامه امام مهدى ( ع ) بر پايه قرآن ، حديث و تاريخ ( فارسى )

4 / 3 صاحب بن عبّاد « 1 » به محمّد و وصىّ او و دو پسر پاكش و سرور عبادت‌پيشگان و به محمّد و به جعفر بن محمّد و هم نام برانگيخته در كرانهء وادى و على كه در طوس است سپس محمّد و على مسموم شده و سپس هادى و حسن ، و دنباله‌رو پس از اويم امامت قائم را كه آمادهء ظهور است . « 2 » سروده‌اى ديگر از او : به محمّد و وصى او و دو پسرش و به عابد و باقر و صادق و كاظم سپس رضا و محمّد و پسرش و عسكرى متّقى ، و قائم

--> ( 1 ) . ابوالقاسم اسماعيل بن ابوالحسن عَبّاد بن عباس طالقانى ، در 326 ق ، زاده شد . شخصيت صاحب ، چنان است كه شخص سخندان هم ناتوان از پى بردن به همهء ابعاد آن است . بررسى شخصيت او ، به چند جهت نياز دارد : از يك طرف درباره علمش و از سوى ديگر ، در بارهء ادبياتش و نيز از جهت سياستمدارىاش و نيز از بزرگىهاى اخلاقىاى كه دارد ( از جود سرشار ، شايستگى فراوان و فضايل غيرقابل شمارشش ) . شيخ حُرّ عاملى ، از او چنين تجليل كرده است : « محقّق ، متكلّم ، عظيم الشأن و جليل القدر » . ثَعالبى هم او را از جمله « پيشوايان لغت » معرفى كرده كه در كتاب فقه اللغةى خويش ، بر آنان اعتماد كرده است . سيدعلى خان ، در الدرجات الرفيعة گفته است : « صاحب ، قصيده‌اى در بارهء اهل بيت عليهم السلام در هفتاد بيت ، سرود كه الف ندارد و مردم از آن به شگفت آمدند و راويان ، آن را براى همديگر نقل كردند و چونان حركت خورشيد ، در هر شهرى دهان به دهان مىگشت . نيز وىقصايدى سروده كه هر كدام از آنها فاقد يكى از حروف الفباست مگر حرف واو [ كه به سرودن آن نرسيد ] » . صاحب در سال 385 ق در رى درگذشت . ( 2 ) . المناقب ، ابن شهر آشوب : ج 1 ص 325 . ( 1 ) . ابوالقاسم اسماعيل بن ابوالحسن عَبّاد بن عباس طالقانى ، در 326 ق ، زاده شد . شخصيت صاحب ، چنان است كه شخص سخندان هم ناتوان از پى بردن به همهء ابعاد آن است . بررسى شخصيت او ، به چند جهت نياز دارد : از يك طرف درباره علمش و از سوى ديگر ، در بارهء ادبياتش و نيز از جهت سياستمدارىاش و نيز از بزرگىهاى اخلاقىاى كه دارد ( از جود سرشار ، شايستگى فراوان و فضايل غيرقابل شمارشش ) . شيخ حُرّ عاملى ، از او چنين تجليل كرده است : « محقّق ، متكلّم ، عظيم الشأن و جليل القدر » . ثَعالبى هم او را از جمله « پيشوايان لغت » معرفى كرده كه در كتاب فقه اللغةى خويش ، بر آنان اعتماد كرده است . سيدعلى خان ، در الدرجات الرفيعة گفته است : « صاحب ، قصيده‌اى در بارهء اهل بيت عليهم السلام در هفتاد بيت ، سرود كه الف ندارد و مردم از آن به شگفت آمدند و راويان ، آن را براى همديگر نقل كردند و چونان حركت خورشيد ، در هر شهرى دهان به دهان مىگشت . نيز وىقصايدى سروده كه هر كدام از آنها فاقد يكى از حروف الفباست مگر حرف واو [ كه به سرودن آن نرسيد ] » . صاحب در سال 385 ق در رى درگذشت . ( 2 ) . المناقب ، ابن شهر آشوب : ج 1 ص 325 .